Artikel WK1

Een artikel over het ruimtelijke gedrag van eerste gezenderde wilde kat in Limburg van de hand van Jasja Dekker, René Janssen, Anke Brouns, Leo Linnartz en Jaap Mulder stond vandaag in het Natuur Historisch Maandblad

Het eerste dier konden we gedurende 3,5 maand volgen. Het gebruikte voornamelijk bos, bleef ver van gebouwen en had een groot activiteitsgebied. Het dier werd een maand na de laatste locatiebepaling dood teruggevonden langs de Geul. Op basis van het terreingebruik en de vermoedelijke doodsoorzaak worden een aantal aanbevelingen gedaan om het gebied veiliger te maken voor deze prille populatie Wilde katten. De PDF is via deze link te downloaden.

Natuurbericht naar aanleiding van PlosONE artikel

Onderstaand Natuurbericht werd geschreven naar aanleiding van een publicatie in PlosONE van een onderzoek dat in 2008 gezamenlijk opgezet, uitgevoerd en uitwerkt werd door de auteurs. Bionet Natuuronderzoek. De coördinatie lag in handen van Bionet.

Zwermende vleermuizen inspecteren winterverblijven
Vleermuizen gebruiken hun winterslaapplaatsen niet alleen in de winter. Ze gaan er ook zwermen: vleermuizen uit verschillende kolonies of groepen vliegen er heen, gaan er dan druk rond fladderen en ontmoeten er dan hun paringspartners. In een recente publicatie van de hand van Jaap van Schaik , René Janssen, Thijs Bosch, Anne-Jifke Haarsma, Jasja J. A. Dekker en Bart Kranstauber wordt aangetoond dat de soortsamenstelling van de dieren die zwermen bij winterverblijven en die er winterslaap houden verband houden met elkaar. Dit betekent dat een verstoring in het ene seizoen, een groot effect kan hebben op het andere. Zowel paring als de overleving in de winter zijn van levensbelang voor het voortbestaan van de vleermuispopulaties. Hierdoor is het dus noodzakelijk dat winterverblijven ook in de paartijd beschermd gaan worden.

Een bijzonder gedrag van vleermuizen tijdens het najaar is zwermen. Al vliegend voor de opening van potentiële winterverblijf wordt er in grote aantallen door en langs elkaar gevlogen. Dit zwermen gebeurt op allerlei plekken, waaronder bij de mergelgroeven in Limburg. Lang was er discussie onder vleermuisonderzoekers welke functie dit zwermen had. Vaak werd gesuggereerd dat het zwermgedrag enkel was om te paren, want bij het zwermen gevangen dieren bleken seksueel actief te zijn en zwermen werden parende dieren waargenomen.

Recent gepubliceerd onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE toont aan dat zwermgedrag en winterslaap met elkaar verbonden zijn. Het laat daarmee zien dat er een correlatie is tussen zwermen bij en winterslaap in een winterverblijf. Dit zou kunnen betekenen dat het zwermen een rol speelt bij het ontdekken van en delen van informatie over winterverblijven en de mate waarin een winterverblijf wordt gebruikt.

Het gepubliceerde onderzoek vergelijkt de vangsten van 66 nachten onderzoek met mistnetten voor ingangen van groeven met de tellingen van winterslapende dieren van dezelfde groeves die gedaan zijn door vrijwilligers van het Meetnet Wintertellingen van de Zoogdiervereniging. Uit deze vergelijking blijkt dat de samenstelling van de soorten in de zwermfase en de overwinterende dieren overeenstemmen.

Vleermuizen kiezen dus zeer waarschijnlijk voor een zeer specifiek winterobject om de kwetsbare winterperiode door te komen op basis van bepaalde eigenschappen. Het onderzoek toont daarnaast aan dat door zwermende dieren te vangen, het mogelijk is in te schatten welke vleermuissoorten in welke samenstelling een winterverblijf gebruiken om te overwinteren.

Verschil in eigenschappen van winterverblijven blijken verschillende samenstellingen van vleermuizen aan te trekken, waarbij de diversiteit van winterverblijven van belang is voor de soortenrijkdom. Omdat zwermen en winterslaap zo sterk aan elkaar gebonden zijn, moet niet alleen de winterslaapperiode, maar ook het zwermen ongestoord kunnen gebeuren om vleermuizen te beschermen.

Het onderzoek toont daarnaast nog maar eens aan dat verschillende vleermuissoorten verschillende zwermperiodes hebben. Daarom is het van belang vanaf eind juli tot half oktober bij zwermplaatsen tussen 22:00-2:00 rust te hebben en dat deze plaats donker is. De meeste vleermuissoorten zijn namelijk lichtschuw.

Het artikel is gratis te lezen via de volgende link:
http://dx.plos.org/10.1371/journal.pone.0130850

Voorjaar goed van start

Het voorjaar is onderweg. Dit voorjaar en deze zomer zal Bionet Natuuronderzoek vooral druk zijn met het afronden van het onderzoek naar wilde katten, een onderzoek naar muizendichtheden in verschillende typen graslanden in relatie tot haar beheer en het jachtgedrag van kerkuilen & torenvalken alsmede met het laatste jaar wespendievenonderzoek. Daarnaast wordt er ondersteuning geboden bij twee onderzoeken naar habitatgebruik van Rode wouwen in de Oostkantons (B) alsmede in Noord-Luxemburg (L.). In augustus wordt nog een vleermuisonderzoek uitgevoerd. Enkele kleinere vleermuisonderzoeken alsmede ecologische begeleiding in het kader van de F&F- wet wordt tussendoor geboden.

Bellen of mailen voor een offerteverzoek kan altijd. Indien het niet past, adviseer ik graag een passende collega.

Voortplaning wilde kat in Vijlenerbosch vastgesteld

Bionet Natuuronderzoek doet samen met Jasja Dekker Dierecologie en Bureau Mulder-Natuurlijk onderzoek naar de Wilde kat (Felis silvestris) in het Vijlenerbosch. Deze week werd duidelijk dat er in september een jonge wilde kat was gefilmd met en cameraval. Meer info via de website van Ark

Reporter Jos van den Broek en cameraman Rudy van L1 gingen met Anke Brouns van Ark Natuurontwikkeling en René Janssen van Bionet Natuuronderzoek voor een korte reportage mee met het downloaden van de gegevens.


Uitkomsten Stallen: Snackbars voor vleermuizen in Het Belang van Limburg

In Vlaanderen doet Stichting Ecologisch Vleermuis Onderzoek Nederland in samenwerking met het RLH, Limburgs Landschap, JNM en de gemeente Kortessem een Biodiversiteitsproject voor de Provincie Limburg genaamd Stallen: Snackbars voor vleermuizen. Bionet Natuuronderzoek en Daan Dekeukeleire helpen bij de uitvoering van het onderzoek. In het artikel wordt meer over de resultaten verteld.

Wil je hier meer over weten? Kom dan a.s. dinsdag 16 december om 19:30 naar het PNC in Bokrijk. Daar vertellen we graag meer over de uitkomsten van dit project. Na de pauze volgt een opfriscursus voor het determineren van vleermuizen in winterslaap in samenwerking met de Vleermuizenwerkgroep Limburg.
Opgeven graag via het mailadres onderaan het artikel.

Derde wilde kat (Felis silvestris) in Limburg voorzien van GPS-collar

In opdracht van ARK Natuurontwikkeling voeren Jasja Dekker Dierecologie en Bionet Natuuronderzoek een onderzoek uit naar wilde katten in Zuid-Limburg. In juni werd de eerste wilde kat gevangen en voorzien van een halsbandzender. Het duurde tot 15 oktober voor er een tweede wilde kat werd gevangen. De derde wilde kat volgde tien dagen later. In totaal werden zo drie katten voorzien van een halsbandzender.

In de Middeleeuwen verdween de wilde kat uit Nederland. De afgelopen jaren keerde het dier terug naar Nederland. De eerste katten leven in de Zuid-Limburgse bossen. Voor onderzoek worden wilde katten door ARK Natuurontwikkeling gevangen en tijdelijk van een zender voorzien.

Het feit dat er binnen een paar maanden al drie dieren gevangen zijn is bijzonder. Een paar jaar geleden kwamen er namelijk geen wilde katten in Zuid-Limburg voor. Slechts een enkel dier was op verkenning en verdween vervolgens weer. Of er nog meer wilde katten in Zuid-Limburg leven is nog onduidelijk.

Het zenderonderzoek moet uitwijzen hoe de wilde kat het Zuid-Limburgse landschap gebruikt om bijvoorbeeld voedsel te zoeken en te rusten. Ook kan het uitwijzen waar knelpunten zijn in verbindingen tussen natuurgebieden en tussen Nederland en Ardennen en Eifel. Met de resultaten hopen we aanbevelingen te kunnen geven voor beheer en inrichting van natuurgebieden en gevaarlijke oversteekpunten.

Op dit moment lopen er twee wilde katten met een zender. Dat maakt het extra interessant, omdat nu ook kan worden bekeken hoe de wilde katten (beide zijn mannetjes) op elkaar reageren. Mijden ze elkaar of delen ze een leefgebied? De eerste data van de tweede wilde kat lijken er op te wijzen dat zijn leefgebied een heel stuk kleiner is dan dat van de eerste wilde kat. Maar de gegevens zijn nog te beperkt om hier zeker over te zijn. Van de meest recent gezenderde kat zijn nog geen gegevens bekend. Deze worden binnen een week verwacht. De in juni als eerste gezenderde wilde kat is op 10 oktober helaas dood gevonden. Na uitgebreid onderzoek lijkt het er op dat het dier is aangereden door een brommer of scooter.

De komende weken en maanden verwachten we meer resultaten van het zenderonderzoek.

Het onderzoek wordt in opdracht van Ark Natuurontwikkeling uitgevoerd door Jasja Dekker Dierecologie en Bionet Natuuronderzoek, in samenwerking met Staatsbosbeheer. Het onderzoek wordt mogelijk gemaakt door provincie Limburg.

Deels aangepaste tekst naar het Natuurbericht opgesteld door Anke Brouns.

Twee artikelen in Lutra

In het laatste nummer van Lutra stonden twee artikelen naar onderzoeken waar Bionet Natuuronderzoek een bijdrage in had.

De eerste short note gaat over de vondst van grijze grootoorschedels in braakballen, de combinatie kerkuilen en vleermuizen op kerkzolders en werd in samenwerking met Dick Bekker en Jan Buys geschreven.

De tweede short note tweede short werd in samenwerking met Daan Dekeukeleire geschreven over de vondst van een kolonie van 85 uitvliegende Bechsteins vleermuizen uit een Amerikaanse eik en de afweging hoe om te gaan met invasieve boomsoorten en hun positieve en negatieve rol die zij kunnen spelen in ecosystemen.